فرمود و برحسب وصيت حضرت آقا محمد شاه او را محمد ميرزا گفتند كه مانند آن پادشاه بر اورنگ شاهى ممالك ايران قرار گرفت و معنى « ارباب الدول ملهمون » « 1 » به ظهور رسيد . و هم در اين سال [ 1222 ] : محمد نبى خان شيرازى سفير كبير هندوستان عود به طهران نمود . و عيد نوروز سنه لوىئيل در بيستم محرم سال 1223 « 2 » : اتفاق افتاد و شهريار كامگار لوازم جشن نوروزى اين سنه را پرداخت و نصر اللّه خان قراگوزلو را از وزارت فارس معزول داشت و به جاى او محمد نبى خان سفيركبير سابق هندوستان را وزير مملكت فارس فرمود و در خلال اين احوال ، فرستاده‌اى از جانب غراف گداويچ سپهسالار لشكر روس از تفليس با عريضه ارادت‌انديشى به درگاه شهريار ظفرشعار ، فتح على شاه قاجار روانه گشته ، وارد طهران گرديد و شرحى نيز براى غاردان خان سفير كبير فرانسه متوقف طهران داشت و او را واسطه نموده بود كه حضرت شاهنشاه ايران سفيرى را از جانب ايران نزد ايمپراطور روس روانه داشته طالب موافقت و مصالحه شده باشد و شاهنشاه غيور اين خيالات را از مواد باطله شمرده در جواب فرمود اگر سبقت مخالفت و جنگ از جانب ما شده بود ، فرستادن سفير و مطالبت مصالحت مناسب بود و چون ابتداى مخالفت از آن جانب شده ، سفير ايران جز گلوله تفنگ و شمشير تيز دليران ايران نخواهد بود « 3 » و فرستادهء غراف گداويج را روانه فرموده با سپاهى بيشمار در روز دهم ماه ربيع دويم اين سال : [ 1223 ] « 4 » از طهران به جانب چمن سلطانيه نهضت فرموده بعد از ورود رحل اقامت را افكنده ، منتظر اخبار آذربايجان نشستند و باز گداويچ رسولى نزد غاردان ايلچى فرانسه فرستاده بود كه در اين روزها چون پادشاهان روس و فرانسه بناى مصالحه را دارند من نوشته‌ام كه ناپليون اعظم سخنى در واگذاشتن تفليس و ارمنستان و آذربايجان از پادشاه روس كند و البته اين روزها ، احكام اين فقرات خواهد رسيد و جنرال غاردان خان اين پيغام را به امناى دولت عليه ايران رسانيد و گفت « 5 » با وجود اين حالت ، فرستادن سپاه به آذربايجان و توقف حضرت شهريارى در چمن سلطانيه چه فايده دارد و غاردان خان دستخطى نوشت و مهر نمود كه اگر گداويج از جاى خود جنبش كند و مصدر فتنه‌اى شود گناه بر او باشد و هم استدعا نمود تا امناى دولت ايران نيز عهدى كنند و پيمانى نهند كه اگر از لشكر آذربايجان سبقتى در جنگ با سپاه روس افتد ، گناه آن بر ميرزا بزرگ قائمقام وزير نواب نايب السلطنه باشد پس نامه‌اى بر اين مطلب نگاشتند و به غاردان خان سپردند و بعد از چند روز فرستاده‌اى از گداويج نزد غاردان خان آمد و پيام آورد كه للّه الحمد ميانه دو دولت فرانسه و روس به مصالحه رسيد و آرزوى من بر اين بود كه مصالحت ايران و روس از دست و زبان تو استوار شود ليكن چه توان كرد كه از حضرت ايمپراطور روس حكمى

--> ( 1 ) . ر ك : امثال و حكم دهخدا ، ص 95 : نظير : خاطر شاه را چو آينه دان * همه نقشى در او معاينه دان ( 2 ) . ( در شش ساعت و هشت دقيقه از شب پنجشنبه بيستم محرم ) ناسخ التواريخ ، بهبودى ، ج 1 ، ص 171 ، برابر 21 مارس 1808 . ( 3 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 442 ، ناسخ التواريخ ، بهبودى ، ج 1 ، ص 171 . ( 4 ) . برابر با 5 ژوئن 1808 . ( 5 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 944 ، ناسخ التواريخ ، بهبودى ، ج 1 ، ص 173 .